تصمیمات اشتباه مسئولان و ضربهای که دلالان به برنجکاران میزنند/ واردات در فصل برداشت، ضربه مستقیم به تولید!
به گزارش خبرنگار تابناک از استان اصفهان، شهرستان لنجان، سالهاست با نام برنجکاری شناخته میشود، در سالهایی که خشکسالی و محدودیت منابع آبی فشار زیادی بر کشاورزان وارد کرده بود، بسیاری از شالیزارها با نگرانی کشت میشدند و برخی کشاورزان حتی نسبت به ادامه این مسیر مردد بودند. اما بارندگیهای مناسب زمستان گذشته، شرایط متفاوتی را برای بخشی از کشاورزان رقم زده است.
برنجکاران لنجانی میگویند بارشهای زمستانی، اگرچه همه مشکلات کمآبی را حل نکرده، اما نسبت به سالهای خشک گذشته امید بیشتری ایجاد کرده است. به گفته آنان، وقتی زمین رطوبت بهتری داشته باشد و منابع آبی در وضعیت مطلوبتری قرار گیرد، کشاورز با اطمینان بیشتری وارد فصل کشت میشود. همین موضوع سبب شده امسال نگاه بسیاری از برنجکاران به زمینهای خود، امیدوارانهتر از سالهای قبل باشد.
یکی از کشاورزان لنجانی میگوید: «ما سالهایی را پشت سر گذاشتیم که واقعاً نمیدانستیم کشت کنیم یا نه. برنجکاری بدون آب معنا ندارد. امسال بارندگیها بهتر بود و همین باعث شد خیلیها با دلگرمی بیشتری به سراغ کشت برنج بروند. البته هنوز هم نگرانی وجود دارد، اما نسبت به قبل شرایط بهتر شده است.»
برنجکاری در لنجان؛ معیشت، تجربه و وابستگی خانوارها
برای بسیاری از خانوادههای روستایی در لنجان، برنجکاری تنها یک محصول فصلی نیست؛ چرخهای از کار، درآمد، اشتغال و تجربه نسلبهنسل است. از آمادهسازی زمین و نشاکاری گرفته تا مراقبت از شالیزار، برداشت، خشککردن و فروش محصول، بخش زیادی از زندگی کشاورزان با این کشت گره خورده است. به همین دلیل هر تصمیمی در سطح بازار، واردات یا قیمتگذاری، مستقیماً بر زندگی خانوادههایی اثر میگذارد که درآمد سالانه خود را از همین زمینها تأمین میکنند.
یکی از برنجکاران منطقه میگوید: «برنج برای ما فقط محصول نیست. هزینه کارگر، بذر، کود، آمادهسازی زمین و برداشت همه بالا رفته است. اگر آخر فصل محصول ما روی دستمان بماند یا قیمت بازار به خاطر واردات پایین بیاید، کشاورز ضرر میکند. آن وقت سال بعد دیگر انگیزهای برای کشت نمیماند.»
کشاورزان معتقدند که حمایت از تولید داخلی فقط با شعار ممکن نیست و باید در فصل برداشت، بازار داخلی از شوک واردات حفظ شود. به گفته آنان، اگر برنج خارجی درست در زمانی وارد بازار شود که کشاورز ایرانی محصول خود را برداشت کرده، طبیعی است که قیمت خرید از کشاورز افت کند و واسطهها نیز از این وضعیت به نفع خود استفاده کنند.
واردات در فصل برداشت، ضربه مستقیم به تولید است
یکی از مهمترین خواستههای برنجکاران لنجان، ممنوعیت واردات برنج در فصل برداشت است. آنان تأکید میکنند که در شرایطی که کشور تولید داخلی دارد و کشاورزان با وجود هزینههای بالا همچنان پای کار ماندهاند، ورود بیبرنامه برنج خارجی میتواند انگیزه تولید را کاهش دهد.
یکی از کشاورزان میگوید: «ما مخالف تنظیم بازار نیستیم، اما واردات باید زمان داشته باشد. وقتی کشاورز ایرانی محصولش را برداشت میکند، اگر برنج خارجی با قیمت پایینتر وارد بازار شود، محصول داخلی مشتری پیدا نمیکند یا دلالان قیمت را پایین میآورند. این یعنی فشار مستقیم به کشاورز.»
کشاورز دیگری نیز میگوید: «اگر کشور نیاز دارد، واردات باید قبل یا بعد از فصل برداشت مدیریت شود، نه درست زمانی که کشاورز میخواهد محصولش را بفروشد. ما یک سال زحمت میکشیم، اما تصمیمهای بازار میتواند همه زحمتمان را از بین ببرد.»
این نگرانی در میان برنجکاران لنجان فقط محدود به قیمت فروش نیست. آنان میگویند وقتی تولیدکننده احساس کند محصول داخلی خریدار ندارد یا سیاستهای وارداتی به زیان او تمام میشود، در سالهای بعد از کشت منصرف میشود و این مسئله میتواند به کاهش تولید داخلی منجر شود.
نامه انجمن برنج؛ هشدار درباره بازار فصل برداشت
همزمان با نگرانی کشاورزان مناطق تولیدکننده برنج، مسیح کشاورز، دبیر انجمن تأمینکنندگان، تولیدکنندگان و واردکنندگان برنج ایران نیز در نامهای به وزیر جهاد کشاورزی، خواستار استمرار اجرای ممنوعیت واردات برنج در فصل برداشت سال جاری شده است.
محتوای این نامه نشان میدهد که دغدغه ممنوعیت واردات تنها مطالبه کشاورزان محلی نیست، بلکه بخشی از فعالان حوزه تأمین و تولید برنج نیز نسبت به آثار آزاد بودن واردات در فصل برداشت هشدار دادهاند.
در این نامه تأکید شده که مطابق مقررات صادرات و واردات، هر ساله در فصل برداشت برنج ایرانی، ممنوعیت چهارماهه واردات این محصول اعمال میشود. با این حال در سال زراعی گذشته، به دلیل شرایط تولید و ضرورت جبران کسری برنج مورد نیاز کشور، ممنوعیت ترخیص برنج در فصل برداشت لغو شد. دبیر انجمن تأمینکنندگان برنج معتقد است که شرایط امسال با سال گذشته تفاوت دارد و باید ممنوعیت واردات با جدیت بیشتری اجرا شود.
بر اساس این نامه، یکی از دلایل اصلی این درخواست، وجود ذخایر قابل توجه برنج از فصل زراعی گذشته است. کشاورز در نامه خود به برآورد موجودی حدود ۵۰۰ هزار تن برنج از فصل زراعی گذشته در استانهای شمالی اشاره کرده و این حجم از ذخایر را در صورت عدم عرضه مناسب، تهدیدی برای بازار دانسته است. به گفته او، اگر این محصول بهدرستی وارد چرخه مصرف نشود، احتمال بروز مشکلات جدی در بازار، نارضایتی کشاورزان و کاهش انگیزه برای ادامه کشت وجود خواهد داشت.
تولید داخلی امسال میتواند به دو میلیون تن برسد
دبیر انجمن تأمینکنندگان، تولیدکنندگان و واردکنندگان برنج ایران در بخش دیگری از نامه خود، به شرایط مناسب آبوهوایی و بارشهای مطلوب سال جاری اشاره کرده و پیشبینی کرده است که تولید برنج سفید ایرانی به حداقل دو میلیون تن برسد.
این نکته برای کشاورزان لنجان نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان میدهد بارندگیهای مطلوب فقط به شمال کشور محدود نیست و استانهایی مانند اصفهان نیز در نقشه تولید برنج کشور نقش دارند.
در این نامه، علاوه بر استانهای شمالی، از استانهای خوزستان، فارس و اصفهان نیز به عنوان استانهای اثرگذار در تولید برنج نام برده شده است. این موضوع نشان میدهد که اگرچه برنج ایرانی بیشتر با استانهای شمالی شناخته میشود، اما مناطق دیگری از کشور نیز در تأمین بخشی از نیاز بازار نقش دارند و سیاستهای وارداتی باید اثر خود بر همه این مناطق را در نظر بگیرد.
میدان رقابت نابرابر؛ تولیدکننده داخلی و برنج وارداتی
یکی از مسائل مهمی که برنجکاران مطرح میکنند، نابرابر بودن شرایط تولید داخلی با برنج وارداتی است. به گفته آنان، کشاورز ایرانی با هزینه بالای زمین، آب، کارگر، نهاده، ماشینآلات و حملونقل روبهروست، اما در نهایت باید با محصولی رقابت کند که از مسیر واردات و با ساختار هزینهای متفاوت وارد بازار میشود.
یکی از فعالان محلی بازار برنج میگوید: «برنج وارداتی اگر بیموقع وارد شود، بازار را تحت تأثیر قرار میدهد. مصرفکننده هم وقتی با فشار اقتصادی روبهروست، ممکن است به سمت محصول ارزانتر برود. در این شرایط اگر حمایت درستی از تولید داخلی نباشد، کشاورز داخلی آسیب میبیند.»
وی ادامه میدهد: «مساله این نیست که واردات به طور کامل حذف شود؛ مسئله زمان و مدیریت آن است. وقتی فصل برداشت داخلی است، بازار باید فرصت فروش به کشاورز ایرانی بدهد. بعد از آن دولت میتواند بر اساس نیاز واقعی بازار تصمیم بگیرد.»
این نگاه با محتوای نامه انجمن برنج نیز همخوانی دارد؛ جایی که پیشنهاد شده دوره ممنوعیت واردات برنج از اول مردادماه ۱۴۰۵ به مدت سه ماه و بدون استثنا برای بخشهای دولتی و خصوصی اجرا شود. این پیشنهاد در واقع تأکید دارد که برای حمایت از تولید داخلی، ممنوعیت واردات باید فراگیر باشد و تنها شامل بخشی از واردکنندگان نشود.
بازار جهانی هم در تصمیم داخلی اثرگذار است
در نامه دبیر انجمن تأمینکنندگان برنج، فقط به تولید داخلی اشاره نشده، بلکه شرایط بازار جهانی نیز مورد توجه قرار گرفته است. مسیح کشاورز با اشاره به آغاز فصل جدید زراعی کشورهای صادرکنندهای مانند هند و پاکستان از آبانماه، تأکید کرده که در ماههای مرداد، شهریور و مهر، به دلیل کاهش عرضه در این کشورها، قیمت برنج در بازارهای جهانی افزایش مییابد.
بر اساس تحلیل مطرحشده در این نامه، اگر در همین ماهها واردات آزاد باشد، منابع ارزی کشور تحت فشار بیشتری قرار میگیرد، زیرا واردات در دوره افزایش قیمت جهانی انجام میشود. از سوی دیگر، آزاد بودن واردات در فصل برداشت داخلی میتواند هم به تولیدکننده ایرانی ضربه بزند و هم هزینه واردات را افزایش دهد. به همین دلیل انجمن پیشنهاد داده ممنوعیت واردات در این بازه زمانی بدون استثنا اجرا شود.
این بخش از نامه نشان میدهد که مسئله واردات برنج فقط یک موضوع داخلی نیست، بلکه به زمانبندی بازار جهانی، قیمت ارز، مسیرهای حملونقل و وضعیت تولید کشورهای صادرکننده نیز وابسته است. بنابراین سیاستگذاری در این حوزه باید همزمان منافع مصرفکننده، کشاورز، واردکننده و منابع ارزی کشور را در نظر بگیرد.
ممنوعیت واردات، حمایت یا ضرورت تنظیم بازار؟
گزارش میدانی از لنجان و محتوای نامه انجمن تأمینکنندگان، تولیدکنندگان و واردکنندگان برنج ایران نشان میدهد که بازار برنج در آستانه فصل برداشت با یک پرسش مهم روبهروست: چگونه میتوان هم از تولید داخلی حمایت کرد و هم بازار مصرف را متعادل نگه داشت؟
برنجکاران لنجان با اتکا به بارندگیهای مطلوب زمستانی، امسال با امید بیشتری وارد فصل کشت شدهاند، اما نگرانی آنان از واردات همچنان جدی است. آنان معتقدند وقتی کشور تولید داخلی دارد و پیشبینیها از افزایش تولید حکایت میکند، واردات در فصل برداشت باید ممنوع باشد تا محصول ایرانی فرصت عرضه پیدا کند.
کشت برنج در لنجان امسال بیش از هر زمان دیگری به دو عامل وابسته است؛ یکی آب و شرایط اقلیمی که بارندگیهای زمستانی تا حدی به آن امید بخشیده، و دیگری سیاست بازار که باید میان حمایت از کشاورز، مدیریت واردات و حفظ توان خرید مصرفکننده تعادل ایجاد کند. اگر این تعادل برقرار نشود، شالیزارهای جانگرفته لنجان ممکن است در پایان فصل، نه با کمبود آب، بلکه با بحران فروش و بیانگیزگی کشاورزان روبهرو شوند.
انتهای پیام/