زایندهرود؛ وقتی رگهای اصفهان دوباره میجوشد
به گزارش خبرنگار تابناک از استان اصفهان، برای کسانی که اصفهان را تنها با کالبد خشتی و کاشیهای فیروزهای و بناهای باشکوهش میشناسند، شاید این رودخانه فقط یک مسیر آبی باشد؛ ولی برای اصفهانیها و آنهایی که در جایجای ایران و جهان، اصفهان را با اصل و نسبش میشناسند، زایندهرود معنای دیگری دارد. این رود، تنها یک جریان آبی نیست، بلکه خون جاری در رگهای این شهر است که هویت، فرهنگ و روح اصفهانیخو را از روزگار باستان تا امروز با هم پیوند داده است.
اصفهان و زایندهرود، دو موجودیت گسستناپذیرند؛ یک پیوند وجودی که گویی در لحظه زایش این اسطورهشهر رقم خورده است. از زمان شکلگیری این شهر باستانی، رودخانه همواره معمار فضای شهری، جانبخش باغها و شاهد شکوفایی تمدن بوده است. پلهای باشکوهی که بر پهنه این رود ایستادهاند، تنها برای عبور از یک رودخانه ساخته نشدهاند، بلکه برای تماشای رقص آب و نور، برای پیوند دادن دو سوی زندگی و برای جشن گرفتن حضور حیات بنا شدهاند.
وقتی زایندهرود خشک میشود، اصفهان تنها با بحران کمآبی روبرو نیست، بلکه با یک «گسست هویتی» و «مرگ تدریجی معنا» مواجه میشود. شهر بدون صدای جریان آب، شبیه به پیکری است که روح از آن رخت بربسته باشد؛ با شکوه ظاهری، ولی بیجان، سرد و بیروح.
از منظر زیستمحیطی، جاری بودن این رودخانه، تضمینکننده بقای یک اکوسیستم عظیم و حیاتی است. از تالابهایی که پناهگاه پرندگان مهاجرند تا خاکهای کشاورزی که لرزه خشکی را با تمام وجود حس میکنند، همگی به این تکانه حیاتی وابسته هستند. ولی فراتر از محاسبات علمی و دادههای زیستمحیطی، بحث بر سر «حق زندگی» است. جاری بودن زایندهرود یعنی بازگشت رطوبت به پوسته خاکی شهر، یعنی زنده ماندن کوچههای قدیمی که با صدای آب همنوا بودهاند، یعنی تداوم زندگی در حاشیهی پلها و یعنی امید بازگشت آرامش به قلب تپنده مردم اصفهان.
خزیدگی و خشکی بلندمدت، نه تنها طبیعت را، بلکه روان مردم را نیز ضعیف کرده است. دیدن بستر ترکخورده رودخانه، برای هر اصفهانی، مانند تماشای زخمی عمیق بر تن عزیزی است. لذا، این بازگشایی، برای اصفهانیها و اصفهانیخوها، فراتر از یک رویداد اقلیمی، یک «واقعه رهاییبخش» است.
امیدواریم این بازگشایی، نه یک وعده گذرا و موقتی، بلکه گامی اصولی و استراتژیک در جهت بازگرداندن حق طبیعت و حق مردم به این رودخانه باستانی باشد. چرا که اصفهان بدون زایندهرود، تنها یک تصویر ثابت و بیجان از تاریخ است، ولی با جریان آب، یک شهر زنده، پویا و همواره در حال زایش است.
یادداشت: سمانه سرجویی
انتهای پیام/