کد خبر: ۴۸۰۰۵۴
تاریخ انتشار: ۱۹ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۴:۱۰ 10 August 2017
فساد اقتصادی ایران از کجا نشات می گیرد؟!
محمدجواد جمالی -اقتصاد ایران همواره به دلیل مشکلات متعدد دچار آسیب شده و پیکره‌ای بیمار داشته است. یکی از عواملی که سبب شده تا اقتصاد ایران بیش از پیش صدمه ببیند، بحث فساد اقتصادی است؛ مبحثی که در این چند ساله با مقوله اختلاس‌ها به یک مسئله هیجانی در جامعه تبدیل شده است. اما مسئله فسادهای اقتصادی فراتر از بحث اختلاس است و مقولاتی چون دیون بانکی، احتکار و انحصارها همواره مغفول واقع شده است. دولت یازدهم از ابتدای آغاز به کار خود مبارزه با فسادهای اقتصادی را جزو اهداف اصلی خود برشمرده که کم و بیش در این زمینه تلاش‌هایی نیز صورت گرفته است.
اما مهم‌تر از تلاش‌های دولت ریشه‌ها و دلایلی است که سبب فسادهای اقتصادی می‌شود، مبحثی که بخش اعظم آن متوجه اقتصاد دولتی است. مقوله‌ای که رییس دولت یازدهم نیز به آن اشاره کرد و گفت که قدرت و پول است که فساد اقتصادی را رقم می‌زند.
با این حساب هرازگاهی سخن گفتن در باب مبارزه با مفاسد اقتصادی و حتی همراه ساختن آن با هیجانات نمی‌تواند مشکلی را از پیش‌رو بردارد. یکی از مهم‌ترین راه‌ها برای پیشگیری از بروز مفاسد، بدون شک گسترش بخش‌خصوصی است بدین معنا که هر چقدر بخش‌خصوصی قوی‌تر شود و البته دولت شفاف‌تر عمل کند زمینه بروز تخلفات کمتر خواهد شد. در این زمینه به‌ویژه در رابطه با بانک‌ها اطلاعات محرمانه معنا ندارد. چرا کسی نباید بداند برای مثال افرادی هستند که 100میلیارد تومان وام می‌گیرند درحالی‌که این پول، سپرده‌های مردم است. بنابراین خصوصی‌سازی و شفاف‌سازی را می‌توان دو اصل اساسی در مبارزه با مفاسد اقتصادی دانست.
چرا که اکنون با پررنگ شدن نقش دولت در اقتصاد خواه‌ناخواه فساد ایجاد می‌شود. ازاین‌رو می‌توان نتیجه گرفت که فساد در جامعه از سوی دولت‌ها نشات می‌گیرد. دولت رانت‌ها و مزایایی را توزیع می‌کند که اینها موجب می‌شود عده‌ای برای دستیابی به این رانت‌ها و مزایا بخواهند رشوه بدهند یا از هر طریقی به دستگاه نفوذ کنند و به آن بخشی که رانت‌ها و مزایایی که توزیع می‌کند، دسترسی یابند. یا دخالت‌هایی که دولت در اقتصاد می‌کند موجب این می‌شود که عده‌ای برای اینکه دخالت‌ها را به نفع خودشان تغییر دهند باز هم یک نوع فساد را به وجود بیاورند. یا مثلا این موضوع مطرح می‌شود که اگر دستیابی به اعتبارات بانکی دارای مزایایی است، بدیهی است که یک عده سعی می‌کنند از طریق رشوه دادن یا از طرق دیگر به آن دستگاه نفوذ و این اعتبارات را هرچه بیشتر به سمت خودشان جذب کنند. عمده فساد‌هایی که ما شاهد بوده‌ایم دقیقا از همین نوع بوده است.
در این میان فارغ از همه مشکلات، نباید فراموش کنیم بسیاری از مشکلات ناشی از قوانین و مقررات است چراکه این قوانین از یک‌سو به‌صورتی پیچیده و دست‌وپاگیر عمل کرده و باعث می‌شوند برخی بتوانند از آن سوءاستفاده کنند و از سوی دیگر به دلیل دست ‌و پاگیر بودن موجب می‌شود راه برای ورود بخش‌خصوصی و رقابت با آنها تنگ شود. بنابراین نیاز است تا بار دیگر قوانین و ساختار اداری دولت از بالا تا پایین مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود در چه مواردی خلأ یا ایراد وجود داشته که متخلفان توانسته‌اند از آن سوءاستفاده کنند و اختلاس‌هایی با رقم‌های کلان پدید آورند.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار